پنجشنبه 30 فروردين 1397 3 شعبان 1439 Thursday 19 April 2018
اتشکده خانه دیو (چهار تاقی)
خانه دیو: براساس نوع و سبک معماری و مصالح بکار گرفته در ساختمان این بنا و نحوه اجرای قوس ها, بیانگر تعلق ان به دوره ساسانی می باشد, این مکان همانند اغلب بناهای حدود این دوره(ساسانی), در دوران بعدی خود نیز کاربرد داشته است.

هلسیان - بخش میراث فرهنگی: این بنا در دوره ساسانی تا به دوره سلجوقیان دارای کاربری و فعالیت مذهبی و ائینی بوده است,مکان واقع این بنا در روستای فشتنق از توابع بخش داورزن در شهرستان سبزوار می باشد.

با در نظر گرفتن ویژگی های و نوع خاص معماری و ساختمان بنا, مشخص می سازد که بنیان نهاد ان در حدود دوره ساخت دیگر چهارطاقی های ایران باشد, و به نظر می رسد قدمت در حدود دو هزار سال را دارست, که احتمال می رود متعلق به اواخر دوره اشکانیان و تا به اوایل ساسانیان باشد.

موقعیت طبیعی ساختمان این بنا در میان ارتفاعات شمالی ریوند که از نظر موقعیت جغرافیایی جزو مناطق صعب العبور می باشد واقع شده است, که بطور کلی در حدود گرداگردی منطقه, ترتیب ارتفاعات بسیار عظیم را فرا گرفته است.

این بنا از جمله نمونه های چهارطاقی بی نظیر است که با صورت متقارن چهار وجهی می باشد, ساختمان بنا از چهار پایه با چهار تاق تشکیل شده که گنبدی به واسطه چهار فیلپوش بر روی آنها ساخته شده است, بر اساس بررسی ها نشانه ای از اتش دان و تالار طواف در ساخت بنا موجود می باشد.

http://dl.holsyan.com/images/am/div2.jpg

گنبد بطور کلی فرو ریخته و بخش های وسیعی از دیواره های جانبی,پایه ها,تاق ها, نیز حدودا از میان رفته اند,ساختمان بنا دارای دو ورودی می باشد که در جرزهای شمالی و جنوبی بنا تعبیه شده و به تالار طواف هدایت می شوند, بخش بسیاری از تالار طواف تخریب شده و اثار کمی از ان برجای مانده است, ابعاد داخلی بنا (60در6 در60در6)متر می باشد,پایه های چهارگانه ساختمان 2/60 متر می باشد,نقاط تزئین شده, در محل تلاقی دیواره های جانبی در بالا گوشواری تعبیه شده است, این گوشوار سنگی بصورت لچکی ساده ترین تکنیک برای تبدیل پلان مربع به دایره وسط بوده است,قوس جبهه شمالی بنا حدودا سالم می باشد, لاشه سنگ بطور کلی مصالح بنا می باشد و در قسمت های پایین از قطعات درشت تر استفاده گده است, ارتفاع چهارطاقی بیش از 7 متر می باشد, چهار سوی بنا همانند دیگر چارتاقی‌های ایران، دارای چشم‌اندازی باز و بدون هیچگونه در یا پنجره و مانعی می باشد.

مختصات چارتاقی عبارت است از ۳۶ درجه و ۲۰ دقیقه شمالی، ۵۷ درجه و ۲0 دقیقه شرقی و محور بنا با چهار جهت اصلی به اندازه ۲۲ درجه میل غربی دارد.

در طی سال های اخیر نظریه های بسیاری در مورد جایگاه چهارطاقی دیو,بعنوان نشان اتشکده اذربرزین مهر بیان شده است,و برخی نیز مخالف این امر می باشند, بطور کلی با در نظر گرفتن تمامی شرایط و مشخصه های اتشکده ها و نوع شرایط ساخت انها در طول تاریخ, و با نشانه ها اندکی که از جغرافیای بنای(اذربرزین مهر و غیر) در کتب و متون تاریخ برامده,شناخت جایگاه اصیل این سازه ها را سخت کرده است, در طول دوره عصر ساسانی, جایگاه های خاصی برای پیروان زرتشتی بنا می شد,که نوع جغرافیای احداث انها بر حسب شرایط متفاوت بود,حال هر چند ممکن بوده است که یک بنا تحت شرایطی خاص در مکان جغرافیایی سخت در طول دوره عبادت زرتشتیان ساخته شده باشد, اما با در نظر گرفتن وسعت بسیار اندک محوطه چهارطاقی دیو, و بدست نیامدن اثار و بقایا و نشانه هایی از وجود بنیه یک اتشکده و غیر, بسیار سخت است که وجود اتشکده اذربرزین مهر را در این جایگاه درک نمود.

http://dl.holsyan.com/images/am/div2.jpg

به هر رو,جایگاه و ساختمان این چهارطاقی دارای بنیه غنی از نوع کاربردی خاص نجومی را دارا می باشد,که امروزه توسط محققین بنام کشور مورد بررسی قرار گرفته است.

این بنا در حدود فاصله 50 کیلومتری شمال غرب سبزوار و حدود 7 کیلومتری شمال روستای ریوند از توابع بخش داورزن سبزوار قرار دارد, در 57 درجه و 20 دقیقه طول شرقی و 36 و 15 دقیقه عرض شمالی واقع شده است, محور بنا با چهار جهت اصلی به اندازه 22 درجه میل غربی دارد.

توضیح تصاویر

دیوار های باقی مانده از سازه بنا

ورودی شرقی چهارطاقی خانه دیو

نمای درونی طاق ها

نمای شرقی چهارطاقی بنا

لازم بذکر است تصاویر متعلق به سال 1380 هستند.

این اثر در تاریخ ۱۰ مهر ۱۳۸۰ با شمارهٔ ثبت ۴۰۳۵ به‌عنوان یکی از اثار ملی ایران ثبت گردیده است.

نوشتن نظر